Müzik konusunda daha detaylı bilgi edinebilmek için biraz kitap taraması yaptım kütüphanemizde. İki tane kitap dikkatimi çekti: Birincisi “Exploring Music: The Science and Technology of Tones and Tunes“, ikincisi “Müzik Sorunlarımız Üzerine Araştırmalar“.

Aslında “Science and Music” kitabını gözüme kestirmiştim ama n’apalım, malzeme böyle, eldekilerden bunlar gözüme çarptı. Kitapları alırken şöyle karar verdim: Birincisi ile daha teknik bilgileri öğrenir ve genel aşamanın durumu hakkında fikir sahibi olurum. İkincisi ile de Türk müziği ile ilgili çalışmaların durumunu okumuş olurum.

İlkinin önsözünü okudum ve de şöyle bir taramasını yapabildim henüz. Yaylı çalgılardan üflemelilere kadar değişik müzik aletlerinin ses çıkarma yollarını irdeliyor, sayısal müzik ile müzik sentezleme üzerine bilgi veriyor. Armoni, örnekleme, akustik, vb. gibi temel konuları da içeriyor. Esasen, 1989-90 yıllarında BBC’de gösterilen ve çok ilgi uyandıran bir programdan derlenmiş. Yazarı, Charles Taylor, halkın bilimi daha iyi anlamasına katkılarından dolayı Kraliyet Topluluğu’ndan Michael Faraday ödülü almış. Dediğine göre küçükken fizik ve müzik hocası aynı kişiymiş ve ona müteşekkirmiş çünkü müziğin bilimselliğini ona o aşılamış ve her iki konuya da onu aşık etmiş.

İkinci kitap ise birçok TÜrkçe makalenin derlenmiş hali. Yazarı Ayhan Zeren, arka kapakta yazdığı üzere şunu hedeflemiş:

“Yurdumuzda müzik konulu bilimsel araştırmalar çok azdır. Gerçi son yıllarda, akademik ilerleme sürecinde zorunlu olarak gerçekleştirilen lisansüstü tezler dolayısıyla, araştırma sayısında bir artış varmış gibi görünmektedir. Ama bu araştırmaların pek çoğu, çeşitli nedenlerle yayınlanamıyor. Zaman zaman çeşitli kaynaklarda yayınlanmış olanlardan da, bu kaynaklar yaygın olarak bilinmediği ve her zaman da kolayca elde edilemediği için, çoğu kez, konuya ilgi duyan kimselerin bile haberi olmayabiliyor.

Yapılan araştırmaların mümkün olan en kısa sürede ilgilenenlere duyurulması ve böylece onların eleştirisine sunulması, bilimsel ilerlemenin olmazsa olmaz koşullarından biridir. Bazı formaliteleri yerine getirmiş olmak için birkaç kişi arasında kotarılıp kimsenin haberi olmadan rafa kaldırılan araştırmaların bilime hiçbir katkısı olamaz.

(…)

Elinizdeki kitap, çeşitli zamanlarda, çeşitli dergilerde yayınlanan müzikle ilgili makalelerden, çeşitli kongrelere sunularak yayınlanan bildirilerden, çeşitli yerlerde verilen ve sonra yayınlanan konferanslardan bazılarını seçerek oluşturulmuştur. Bu yazılarda işlenen müzik konuları çok çeşitlidir. Ayrıca, bütün bu konular müzik dünyamızda pek de alışık olunmayan değişik biçimlerde araştırılmış ve sunulmuştur. Bu küçük hacimli kitabın, böyle araştırmalar yapmak isteyeceklere soluk da olsa bir ışık sağlamasını ümit ediyorum.”

Bu metni okuyunca ümitlenerek açtım kapağını ve başladım okumaya… Makalelerden derlenme olduğu için mi bilemiyorum ama pek akıcı gelmedi bana. Okurken ilk dikkatimi çeken şey kitabın kaynakçasının olmaması. İçinde anlatılan türlü türlü konu var ama hiç atıf yok. İkincisi de benim gibi işin matematiğiyle/fiziğiyle beraber verilmesini bekleyen bir kişi için çok uzunca/detaylı yazılar içermesi ve de figürlerle iyi beslenmemesi. Daha birkaç makale okudum ve kesin yargı belirtemiyorum, sadece izlenimlerim böyle. Ama Türk müziği özelinde ilgili konular içeriyor. Bunları Charles amcadan öğrenemem!

Bir de kitaptaki yakınma durumu dikkatimi çekti. Bizim insanımızda bulunan, diğer  memleket insanlarının ilgisizliğinden/cahilliğinden hayıflanma durumu bu kitapta da dikkat çekiyor ve açıkçası ben daha bilimsel konuların tartışılmasını yeğliyorum. Çünkü bu yakınma durumu günlük hayata da bulaşıyor ve kimin ne yaptığıyla  ilgilenmeye başlıyoruz. Kendi beğenilerimizi, heyecanlarımızı onlarda da görmek istiyoruz. Oysa bilim yapıldığı zaman, heyecan ve tartışma gelecektir zaten.  Öte yandan, Charles Taylor’un kitabı büyük bir coşku ile başlıyor…

Okunacak kitabın “ders kitabı” (textbook) özelliğinin ağır basması gerekiyor ki okuyan kişi yalnız başına takip edebilsin. Malum; öğretebilmek büyük beceri işi!

Sizin bu konuda önerebileceğiniz kitaplar/kaynaklar var mı?

Düzeltme (20 Eylül): Müzik Fiziği’nin içindekiler bölümü: Sayfa 1, Sayfa 2 ve 3.